İfşa Kültürünün Hakimiyeti

İfşa, açığa vurma, ortaya dökme, afişe etme anlamlarına geliyor. Herkese yayarak ilan etme de diyebiliriz. Eskiden kelimenin kendi kökünden olan “faş etme” kullanılırdı daha ziyade.

Günümüzün hakim kültürü haline gelen ifşa iyi veya kötü  adet haline geldi. Artık istihbarat servislerine bile gerek kalmadı bir kişinin GBT‘sini öğrenmek için. Sosyal medya üzerinden kişinin şahsi bilgilerini, zevklerini, ailesini, dünya görüşünü kolaylıkla öğrenebilir, paylaştığı bilgi ve fotoğraflarla  kimle nerede ne zaman ne yapıyor rahatlıkla bilebilirsiniz. Zevkin özel hayatta yaşanılanlardan değil yaşanılanlar paylaşıldığında oluşan “like” üzerinden değer ifade ettiği “acayip zamanlar” da yaşıyoruz. Halbuki inancımız ve kültürümüz “sevabın da günahın da gizlisinin makbul” olduğunu söylerdi bize.

İfşa olayını kategorilere ayırarak okumayı ve anlamayı kolaylaştıralım.

Kendi iyiliğini ifşa

Emek vermiş, özverili davranış ve iyi bir şey yapmışsın. Bu, ibadet cinsinden bir iyilik olabileceği gibi başka mahlukata (İnsan, hayvan, bitki…)  dokunan bir hayır da olabilir. Sonrasında “Şeyhin kerameti kendinden rivayet” hesabı iyiliğini diğer insanlara anlatmak; kendini iyi insan olarak gösterme çabasına girişmek… Tüm bu alın terinin mahsulü olan sevabı gün sonunda ateşe atıp yakmak değil de nedir bu? Okul yaptırıp adını verir, “Ne cömert adammış!”  desinler ister. Vergiden düşen miktarı işine gelmese kendi çocuğunun okuluna 5 kuruş vermez. Dükkanının kapısına “Camiye gittim, geleceğim.” yazısı asar, namazında abdestinden, eli-yüzü nurlu adam bilinsin ister. Öyle de bilinir ama milleti aldatmaktan da geri durmaz. Halbuki “İyilik yap denize at, balık bil etse Halik bilir.” sözünü atalarından büyük ihtimalle öğrenmiştir. Kendi iyiliğini ifşadan ancak alimler, hocalar hariçtir ki onların yaptıkları işlerdeki gösteriş amacı insanların, talebelerinin öğrenmelerini sağlayarak emsal ve imtisal teşkil etme gibi ulvi bir amaca hizmet eder.

Kendi günahını ifşa

Şeytana uydun, nefsine yenik düştün bir eşeklik ettin diyelim. “Ya Rabbi, tövbelerim yalama yaptı. Tavukların tövbesine bile imrendiğim şu halimle rezil durumdayım. Ancak senden başka gidecek kapı yok ki gideyim. Tilki misali dönüp dolaşıp sana geldim.” demek lazımken günahını ulu orta yaymak pezevenkliğin dik alasıdır. Günahına başkalarını şahit tutarak affedilmeni zorlaştırmaktır. Hele bunu yaparken zevk alıyorsa tam dayaklık bir hal alır. Koca Ragıp Paşa‘nın beytinde söylediği

Şecaat arz ederken merd-i kıpti, sirkatin söyler.

ifadesi bu gibiler için deyiş haline gelmiştir.

Başkasının günahını ifşa

Hadi kendi ettiğin kötülükleri herkese yayıyorsun, başkasından sana ne? İş yerindeki veya mahalledeki dedikodulardan magazinlerdeki “Kim kimin neresini tutmuş, şöyleyken böyle olmuş.” tarzı programlara… Şantaj amaçlı kasetlerden internet üzerinden yayılan ifşa videolarına… Yapma,  etme be kardeşim! Şu merak ya da …  yüzünden başına açtığın işlerin hesabını nasıl vereceksin? Yapılması gereken başkasının utanacağı istemeyeceği durumları ifşa etmek kesinlikle olmamalı. Tam aksine ayıbı örtülmeli ki bizim de ayıbımız deşifre olmasın.

Bir parantez de buna açalım. Mesela bazen Gıda ve Hayvancılık Bakanlığı hile yapan kötü firmaları ifşa ediyor. Bu olabilir. Çünkü amacı kötülüğü yaymak değil yapılan kötülüğün yayılmasını engellemek ve firmayı teşhir ederek kötü yola tevessül edecek diğer firmalara parmak sallamaktan ibarettir. Kur’an-ı Kerim‘de Firavun, Nemrut gibi şahıslardan bahsedilir, Ebu Lehep adına özel vurgu yapılır. Akıbetinin şer olduğu kesin bilinen kişiler hariç ne kadar kötü olursa olsun insanları yargılamak da doğru olmaz. Bilemeyiz ki o kişi günü gelir bizden iyi olur. Belki de Allah katındaki derecesi bizden üstündür.

Başkasının iyiliğini ifşa

Aralarında belki de en masum ifşa budur. İyiliğe ve faydalarına şahitlik ederek egemenliğin kötülüğe geçmesine engel olmak da diyebiliriz. İyi ile kötülüğün mücadelesinde bir nefer olamasan da en azından o o hak davanın çığırtkanlığını üstlenmek, Nemrut’un ateşine karşı ağzında su taşıyan karınca misali safını belli etmek olur.

Bunlara saydığımız kategoriler haricinde bir madde daha eklenebilir. Bizatihi değil doğurduğu netice itibariyle kerih olan ifşalardır bunlar. Mesela zıkkımlandığı her lokmanın fotoğrafını paylaşan görgüsüzlerin veya hop bir oraya hop bir buraya giden ve gittiği yerlerde konum bildirimi yaparak hırsızlara davetiye çıkaran hödüklerin yaptığı ifşalar bu türe girer. Ya da kaza, intihar, yangın, kavga vb. olaylarda cep telefonunu çıkarıp canlı yayın yaparak “Koyun can derdinde, kasap et derdinde” sözünün ete kemiğe bürünüp can bulmuş hali sayılabilecek tiplerin hiç de etik sayılmayacak davranışlarını yine bu minvalde ele alabiliriz.

ifşa-zaman-ilgi-grafigi
İfşa kelimesinin son 1 yıldaki arama grafiği

Bir de söz meclisten dışarı müstehcen ifşalar var. Google trends’de ifşa kelimesini taradığımda 2018, Türk gibi kelimeler, Twitter, Periscop benzeri sosyal medyalar, Ankara, Bursa ön takılı ifşalar ile yerli-yabancı ünlülerin adları bolca yer alıyor. Kelime ile ilgili istatistikler son günü itibarıyla aşağıdaki gibi çıkıyor.

ifşa-alt-bolge-sorgulari
İfşa kelimesinin en çok arandığı iller
ifşa-ile-ilgili-sorgular
İfşa kelimesi ile birlikte aranan sorgular

Ergenler arasıda özellikle çokça kullanılan ifşa, bazen çocuk istismarına uzanan ve azımsanmayacak takipçisi bulunan sosyal medya hesaplarına dönüşebiliyor. Bu gibi iğrenç, tiksinç durumları https://www.ihbarweb.org.tr/ihbar.php?subject=2 adresinden ihbar edebilirsiniz.

Reklamlar

İfşa Kültürünün Hakimiyeti” üzerine 4 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s